Kaynaklar
Sözlük: sade yanıtlar.
Kurumsal yazılım, sadakat, lojistik ve yapay zekâ terimleri — bir toplantıda nasıl anlatıyorsak öyle tanımlandı.
A–Z
Sıkça sorulan terimler.
- API (Application Programming Interface)
- Yazılımın yazılımla konuşmasını sağlayan sözleşme. İyi tasarlanmış API’ler sürümlenmiş, belgelenmiş ve öngörülebilirdir.
- Characterisation test
- Legacy bir sistemin bugün ne yaptığını — hatalarıyla birlikte — sabitleyen test; böylece bir değişiklik davranışı değiştirdiği anda fark edersiniz.
- Churn
- Müşterilerin ayrılması. Sadakat ve elde tutma programlarının kıpırdatmak için var olduğu metrik — yalnızca bir kontrol grubuna karşı ölçülebilir.
- CI/CD
- Sürekli entegrasyon / sürekli teslimat: her değişiklik otomatik olarak test edilir ve gönderilebilir durumdadır. Rutin devreye almaların ön koşulu.
- Core Web Vitals
- Google’ın kullanıcı deneyimi hız metrikleri (LCP, CLS, INP). Bunları, aşıldığında derlemeyi düşüren bütçeler olarak ele alıyoruz.
- Dead-letter queue
- İşlenmesi üst üste başarısız olan mesajların gittiği yer — böylece hatalar sessizce kaybolmak yerine görünür ve yeniden oynatılabilir olur.
- Dedicated team
- Tedarikçinin teslimat sistemiyle sizin yol haritanız üzerinde çalışan, kalıcı bir çapraz fonksiyonlu ekip. Kapasite artı yönetişim.
- Dual-write
- Geçiş sırasında eski ve yeni sistemlere paralel yazma ve mutabakat — tam geçişten önce kanıt.
- Empty miles
- Kamyonların yüksüz kat ettiği mesafe. Saf maliyet; ağ optimizasyonunun hedef aldığı sayı.
- Eval (AI evaluation)
- “Yapay zekâ iyi görünüyor” cümlesini, sürümlerin önünde kapı görevi gören bir sayıya çeviren dondurulmuş test kümesi ve puanlama.
- Golden master
- Bir sistemin kaydedilmiş gerçek girdileri ve çıktıları; sistem yeniden inşa edilirken doğruluk referansı olarak kullanılır.
- Idempotency
- Bir işlemi iki kez yapmanın bir kez yapmakla aynı etkiyi doğurması özelliği — yeniden denemeleri güvenli kılan şey.
- KVKK
- Türkiye’nin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (No. 6698). GDPR’ın kardeşi; işimizde her ikisi de mimarinin parçası olarak uygulanır.
- LLM (Large Language Model)
- Metin okuyan ve üreten yapay zekâ modelleri. Canlı ortamdaki değer, çevrelerindeki mühendislikten gelir: temellendirme, eval’ler, güvenlik bariyerleri, maliyet kontrolü.
- Loyalty liability
- Harcanmamış puanların bilançodaki değeri. Gerçek para; ciddi programlarda finans düzeyinde bir doğrulukla takip edilir.
- MDF (Market Development Funds)
- Tedarikçinin iş ortağı pazarlaması için ayırdığı bütçe. Yönetilmezse sızar; yönetilirse bir büyüme kaldıracıdır.
- MVP (Minimum Viable Product)
- En riskli varsayımınızı gerçek kullanıcılarla sınayan en küçük ürün. Bir kapsam disiplinidir, kalite indirimi değil.
- Next-best-action
- Her müşteri için her anda en değerli teklifi/mesajı seçen modeller — modern kişiselleştirmenin arkasındaki motor.
- OEE (Overall Equipment Effectiveness)
- Üretimin kullanılabilirlik × performans × kalite bileşkesi. Tek başına görünürlük bile genellikle birkaç puan kazandırır.
- Outbox pattern
- Durum ve olayı tek bir işlemde yazıp ardından yayımlamak — olay güdümlü sistemlerdeki dual-write yarışını ortadan kaldırır.
- Parallel run
- Çıktılar örtüşene kadar eski ve yeni sistemin yan yana hesaplaması. Kayıt defterlerinin inanca dayanmadan geçirilme yöntemi.
- RAG (Retrieval-Augmented Generation)
- LLM yanıtlarını erişim yoluyla kendi belgelerinize dayandırmak — kaynak göstererek, böylece yanıtlar denetlenebilir olur.
- SLO (Service Level Objective)
- Mühendisliğini ona göre yaptığınız bir güvenilirlik hedefi (ör. 99.9%); ne zaman yavaşlanacağına hata bütçeleri karar verir.
- SPM (Sales Performance Management)
- Bölgeler, kotalar, hak ediş atama ve prim hesaplaması — yönetişim altında. Hesap tablosunun profesyonel muadili.
- Staff augmentation
- Sizin yönetiminiz altında ekibinize dahil olan mühendisler. Hızlı kapasite — asıl ürün ise eleme sürecidir.
- Strangler pattern
- Legacy bir sistemin çevresinde yeni servisler büyüterek ve trafiği emekliye ayrılana dek kademeli kaydırarak modernleşme. Adını incir ağaçlarından alır; işletmelere karşı daha nazik.
- Tier prediction
- Sadakat üyelerinden kademe yükseltmeye ya da müşteri kaybına yönelenleri işaretleyen makine öğrenmesi — böylece teklifler, statü mektubundan önce ulaşır.
- TMS (Transportation Management System)
- Yük taşımacılığının planlama/yürütme/mutabakat katmanı. ROI’nin kaderini benimsenme fiziği belirler.
Eklememiz gereken bir terim mi var?
Hangi terim bir toplantıda kafa karıştırdıysa bize yazın — sade bir dille tanımlar, soruyu soranı da anarız.
✓ Satış sunumu yok✓ Karşınızda bir mühendis✓ Yazılı geri dönüş